راهنمای نگارش و ارسال خلاصه مبسوط ( مقاله کامل)



به نام خالق اندیشه و مهر

راهنمای نگارش خلاصه ­ی مبسوط مطالعات پژوهشی

 برای هشتمین کنگره انجمن روانشناسی ایران

 

تدوین: دکتر حمیدرضا حسن آبادی ( دانشیار دانشگاه خوارزمی)

 



نگارش خلاصه ­ی­ مبسوط مطالعات پژوهشی (تجربی) برای همایش­ ها، ساختاری مشابه با مقاله­ های کامل علمی- پژوهشی برای نشریه ­ها دارد. به راستی، خلاصه مبسوط همانند هر نوع گزارش پژوهشی برای عرضه و ارائه­ ی هدف، بنیان، فرضیه­ ها، روش، نتایج، تبیین یافته ­ها و نتیجه­ گیری مطالعه علمی است. با وجود این، در این نوع گزارش علمی بیش از هر چیز بر هدف، روش­، نتایج و نتیجه­ گیری پژوهش تأکید می ­شود. در متن زیر، ساختار خلاصه ­ی­ مبسوط تشریح شده است. امید است مؤلف یا مؤلفان محترم در جهت درک بهتر دانشجویان و شرکت­ کنندگان کم تجربه از محتوای مقاله­ های ارائه شده در همایش موارد ذکر شده را رعایت فرمایند.

توجه: متن خلاصه ­ی مبسوط بایستی به زبان فارسی در حدود 4 صفحه­ ی A4 (حداکثر 5 صفحه)، با حاشیه ­­های 5/2 سانتیمتر از سمت راست و چپ صفحه، فاصله سطر pt12 یا single و قلم Mitra B اندازه­ ی pt12 توسط  یکی از نسخه ­های واژه­ پردازWord  تایپ شده باشد.

 

            عنوان: مختصر و متناسب با هدف، محتوا و نتایج اصلی مطالعه

(وسط چین با اندازه­ ی قلم 14 ضخیم B Mitra و یک خط فاصله از نام مؤلفان با اندازه ­ی pt 12)

  1. موجز و مختصر باشد: عنوان حاوی متغیرهای اصلی پژوهش و روابط بین آنها باشد. طول عنوان حداکثر 10 تا 12 واژه باشد.
  2. از افزونگی احتراز شود: از آوردن نام مکان و زمان مطالعه و اصطلاحاتی چون یک مطالعه­ یا بررسی آزمایشیِ، بررسی، مقایسه، و/ یا حتّی در صورت امکان رابطه، اثر، تأثیر، پیش بینی، مدل و آزمون را خودداری شود.
  3. دقیق باشد: نباید از مخفف واژه ­ها و/ یا واژه­ های جدید استفاده شود.
  4. درست و صحیح باشد: واژه ­ها و اصطلاحات به طور صحیح و بجا مورد استفاده قرار گیرند. برای مثال، در پژوهش­ های آزمایشی واژه­ های کارآمدی (efficacy)، اثربخشی (effectiveness) و کارایی (efficiency) خود جزء متغیرهای وابسته و پیامد مطالعه محسوب می­شوند. از آوردن آنها همراه با حرف "بر" و با متغیرهای وابسته خودداری شود.
  5. شمول داشته باشد: عنوان دربرگیرنده ­ی محتوای مقاله، متناسب با هدف­ های پژوهش، و بیانگر نتایج اصلی مطالعه (در صورت جدید بودن) باشد.
  6. خود- تبیین­گر باشد: وقتی عنوان به تنهایی خوانده می­شود، باید به طور کامل موضوع مورد مطالعه را پوشش دهد.
  7. جذاب و ژورنالیستیکی نوشته شود: به اندازه­ کافی بُرندگی داشته باشد که خواننده را برای گردش در کل مقاله آماده کند و او را برای خواندن مقاله تشویق کند.
  8. منحصر به فرد باشد: عنوان به گونه ­ای بیان شود که بتواند این پژوهش را از سایر پژوهش ­ها متمایز کند.
  9. بولد باشد: عنوان باید با اندازه قلم درشت ­تر از متن مقاله تایپ شود و در وسط صفحه قرار گیرد.
  10. خلاصه این که، عنوان باید جامع و مانع باشد. یعنی، بر حسب شرایط یک عنوان باید به همه یا بخشی از این پرسش­ها پاسخ دهد:
  • چه چیزی (what) مطالعه شده است؟
  • چگونه (how) موضوع مطالعه شده است؟
  • چه کسانی (with whom) مطالعه شده­ اند؟- توصیف گروه (جامعه) هدف و واحدهای اندازه ­گیری
  • مطالعه کجا/در چه بافتی (where/in what context) انجام شده است؟
  • چه نتیجه (what result) خاصی به دست آمده است؟

            مؤلف/مؤلفان و مشخصات آن (ها)

(وسط چین و به ترتیب با اندازه­ ی قلم 12 و 10 نازک  B Mitraو یک خط فاصله به اندازه­ ی pt 8 از یکدیگر)

  1. ابتدا نام کوچک و سپس نام خانوادگی مؤلف (ان)، هر دو به طور کامل، زیر عنوان ذکر شوند. از ذکر القابی نظیر، دکتر، مهندس، دکترا، پزشک، استاد، پرفسور، مدیر کل، مدیر عامل، رئیس و نظایر این جداً خودداری شود.
  2. وابستگی سازمانی مؤلف (ان) با شماره ­های جداگانه برای هر مؤلف مشخص شود. نمونه ­های رایج وابستگی سازمانی عبارتند از: برای اعضای هیأت علمی صرفاً ذکر نام گروه آموزشی و دانشگاه (برای مثال، گروه روانشناسی تربیتی، دانشگاه خوارزمی)، برای مؤلف (انی) که در مراکز یا مؤسسات علمی وابسته به دانشگاه کار می ­کنند ذکر مکان کار (برای مثال، پژوهشکده خانواده، دانشگاه شهید بهشتی)، برای مؤلف (انی) که در مراکز یا موسسات علمی مستقل از دانشگاه کار می­ کنند ذکر نام گروه آموزشی و موسسه (برای مثال، گروه مطالعات زنان، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی) و برای سایر افراد ذکر درجه علمی و دانشگاه محل تحصیل یا فارغ التحصیلی (برای مثال، کارشناس ارشد روانشناسی بالینی، دانشگاه شاهد) کفایت می­کند (به شکل 1 نگاه کنید).

 

  یادداشت­ های مؤلف (ان): در پانویس صفحه نخست مقاله نوشته می ­شود.

  1. نام، آدرس محل کار، تلفن، نمابر و آدرس پست الکترونیکی مؤلف برای مقاله ­های تک مؤلفی در پانویس صفحه نخست ذکر شود.
  2. مقالاتی که بیش از یک مؤلف دارند،‌ نام مؤلف مسئول با علامت * مشخص شود و اطلاعات بند 3 برای وی ذکر گردد. (توجه: در صورت مشخص نشدن، نفر اول به عنوان مؤلف مسئول محسوب خواهد شود).
  3. محل انجام پروژه پژوهشی (یعنی، شرکت­ کنندگان از جایی که انتخاب شدند) به گونه ­ای دقیق و کامل و زمان انجام مطالعه نوشته شود.
  4. ذکر شود که آیا سازمان خاصی از انجام پروژه حمایت مالی کرده است یا نه؛ برای مثال، گرنت ­ها.
  5. اگر گزارش حاضر مستخرج از پایان­ نامه ­ی کارشناسی ارشد یا رساله ­ی دکتری یا بخشی از یک پروژه مقیاس– بزرگ است، این موضوع ذکر شود.
  6. قدردانی از مشارکت­ های حرفه ­ای سایر افراد در پژوهش (برای مثال، کمک در اجرای مطالعه، تحلیل داده­ ها، یا انتقاد از مقاله)، و همچنین برای کمک­ های خاص در آماده ­سازی دست­نوشته (برای مثال، تایپ متن، یا ترسیم شکل ­ها و نقاشی ­ها و تدوین عکس­ ها) انجام شود. توجه: این مورد می ­تواند در پایان قسمت بحث و قبل از منابع ذکر شود.

 

عنوان

 (وسط چین با بی میترا 12 ضخیم)

مؤلف اول1، مؤلف دوم2، مؤلف سوم2، مؤلف چهارم3 و . . . (بی میترا 12)

 

1 گروه روانشناسی تربیتی، دانشگاه خوارزمی (بی میترا 10)

2 کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، دانشگاه شیراز (بی میترا 10)

3 دانشجوی کارشناسی روانشناسی، دانشگاه آزاد واحد قائن (بی میترا 10)

nمشخصات مؤلف (ان) دیگر (بی میترا 10)

 


چکیده

 

شکل1. نمونه ­ای  از نحوه­ ی نگارش عنوان مقاله و مشخصات مؤلفان

 

            چکیده و کلید واژه­ ها (راست چین باشند)

  1. چکیده مقاله خلاص ه­ای تک پاراگرافی، مختصر و در عین حال جامع و کامل از نکات اصلی مطالعه است که حداکثر 100 تا 120 واژه را شامل می ­شود.
  2. این خلاصه ­ی تک پاراگرافی تورفتگی سطر اوّل را ندارد، امّا همه پارگراف از سمت راست و چپ نسبت به متن اصلی اندکی تورفتگی دارد. چکیده با اندازه­ ی قلم ریزتر نسبت به متن اصلی نوشته می ­شود و همه اعداد، به جز اعداد آغاز جمله، به صورت رقم تایپ می­ شوند.
  3. چکیده باید به گونه ­ای نوشته شود که خواننده را از مراجعه به متن اصلی مقاله بی ­نیاز سازد؛ یعنی، چکیده باید خود- تبیین­گر باشد.
  4. یک چکیده خوب باید دقیق، غیر ارزشیابان ، منسجم و خواندنی و موجز و مختصر باشد و باید با زبانی واضح و یکپارچه نوشته شود؛ از فعل­ ها به جای اسم مصدر و از فعل معلوم به جای فعل مجهول استفاده کنید؛ از زمان حال برای توصیف نتیجه ­گیری یا نتایج دارای قابلیت کاربرد مداوم و از زمان گذشته برای توصیف متغیرهای دستکاری شده یا پیامدهای اندازه­ گیری شده و هدف پژوهش استفاده کنید.
  5. ساختار چکیده مقاله، به ترتیب، شامل عناصر زیر است: زمینه مسأله (در یک جمله) که شواهدی را دال بر وجود مسأله با استناد به آمارها یا نظرات متخصصان و/ یا نتایج پژوهش­ ها مطرح می­ کند؛ هدف اصلی که قصد و منظور از انجام پژوهش را (در یک جمله) تعیین می­کند؛ روش که در آن اطلاعات مربوط به ویژگی­ های شرکت­ کنندگان، طرح، مداخله ­ها و ابزار (در دو جمله) ذکر می­ شود؛ یافته ­ها، که نتایج اصلی و مهم گزارش را (در دو جمله) شامل می­ شود و در نهایت نتیجه­ گیری ­ها، به ویژه این که آیا از فرضیه­ های پژوهش حمایت شده است و همچنین بیان تلویحات تئوریکی یا عملی یافته­ های مطالعه (در یک جمله) نوشته می­ شود.   
  6. کلید واژه­ ها بین سه تا پنج واژه معمول است و باید از واژگان اصلی مقاله باشد که در بازیابی مورد استفاده قرار می­ گیرد. سعی شود کلید­ واژه­ ها منحصر به واژه­ های استفاده شده در عنوان و چکیده نباشد و شامل برخی واژه­ های اصلی باشد که در بدنه اصلی مقاله از آنها استفاده شده است.
  7. کلمه کلید واژه­ ها به صورت بولد در زیر آخرین سطر چکیده نوشته شود و با علامت : دو نقطه از کلید واژه ­ها جدا شود (یعنی، کلید واژه: . . .). کلید واژه ­ها با علامت نقطه ویرگول (؛) از هم جدا شوند و در یک خط نوشته شوند.
  8. سعی شود عنوان تا انتهای چکیده تقریباٌ %10 از حجم کل خلاصه مبسوط را به خود اختصاص دهد.

 

            مقدمه: زمینه و بیان مسأله، اهمیت مطالعه، مبانی نظری و پیشینه تجربی پژوهش، تعریف مفهومی متغیرها و گزاره­ های اصلی پژوهش و منطق آنها

  1. قسمت مقدمه بخشی از مقاله است که به خواننده فرصت می ­دهد تا: (1) دلایل انجام پژوهش، (2) چگونه این پژوهش با کارهای قبلی مرتبط است- ادبیات علمی، (3) فرضیه­ هایی که پژوهشگران تدوین کرده ­اند و (4) ماهیت کلی طرح پژوهش را بداند.
  2. مقدمه از کلیات شروع و به سمت جزئیات حرکت کند.
  3. در ابتدای مقدمه سعی شود زمینه مسأله و سپس خود مسأله بیان شود.
  4. زمینه مسأله باید شواهدی دال بر وجود مسأله را با استناد به آمار، نظرات متخصصان و/ یا نتایج پژوهش­ ها مطرح کند.
  5. بیان مسأله به معنای خاص، به راستی، همان هدف کلی پژوهش است و هدف­ (دلیل) انجام مطالعه باید در آغاز مقدمه ارائه شود.
  6. در بیان مسأله (هدف کلی) باید تمام متغیرهای مورد مطالعه شامل مستقل، وابسته، تعدیل­ کننده، واسط ه­ای و کنترل (در صورت وجود) همراه با جامعه هدف و بافت مطالعه گنجانده شود.
  7. اهمیت مطالعه شامل اهمیت تئوریکی و/ یا عملی یافتن راه­ حل­ ها یا پاسخ ­ها مسأله پژوهش ذکر شود.
  8. اهمیت مطالعه می ­تواند به طور آشکار بیان شود و یا در بیان مسأله یا هدف پژوهش مستتر باشد.
  9. به طور کلی، زمینه و اهمیت مسأله در حد یک تا دو پاراگراف و بیان مسأله در حد یک تا دو جمله باشد.
  10. اگر پژوهش مبتنی بر نظریه یا نظریه­ های خاصی است در حد یک پاراگراف مبانی نظری پژوهش ذکر شود.
  11. پیشینه تجربی پژوهش کوتاه باشد و صرفاً نتایج مطالعات کاملاً مرتبط و اصلی به گونه انتقادی بازنگری شود.
  12. پیشینه تجربی به گونه ­ای نوشته شود که مطالعه شما را در چهارچوب پژوهش ­های انجام شده و وسیع­ تر قبلی (یعنی، پایگاه دانش) قرار دهد.
  13. مبانی نظری و پیشینه تجربی به گونه ­ای بیان شود که منطقی برای گزاره­ های پژوهش فراهم آورد و در خلال آن متغیرهای مطالعه تعریف مفهومی شوند.
  14. فرضیه ­های پژوهش باید به طور واضح بیان شوند، ترجیحاً به صورت "اگر . . . پس . . .". همچنین باید استدلال­ ها برای تمام فرضیه­ ها، یعنی پایه ­های منطقی شان، ارائه شود.
  15. در گزارش مطالعه موردی و مطالعه تک آزمودنی (روش­های غالب در پژوهش­ های روانشناسی)، مقدمه باید شامل زمینه مسأله، شناسایی بیمار و دلیل ارجاع، راهبردهای سنجش، توصیف مشکل (کیس فرمولیشن بالینی) و در نهایت تدوین فرضیه باشد.
  16. به طور کلی، در مقدمه سعی شود مسأله و گستره­ ی آن و هدف ­ها و منطق آنها به گونه بارز مطرح شود و بر مبنای ادبیات پژوهشی گزاره­ هایی برای حل این مسأله پیشنهاد شود. 
  17. نکته: سعی شود مقدار حجم مقدمه  %20 از کل حجم خلاصه مبسوط باشد.

 


روش

 

1.     قسمت روش بخش مهمی از مقاله است که به طور مشروح توصیف می­ کند: چه کاری در این مطالعه انجام شده است و چگونه این کار انجام شده است.

2.     قسمت روش­­ برای سهولت خواندن و وضوح مطالعه شامل سه زیر قسمت است، که به ترتیب عبارتند از: (الف) شرکت ­کنندگان،  (ب) ابزار  و  (ج) شیوه اجرا. بنابراین قسمت روش سه زیر عنوان دارد. ابتدا عنوان اصلی یعنی روش در وسط صفحه نوشته شود. سپس این سه زیر عنوان در بالای متن مربوط به خود نوشته شوند.

3.     تشریح دقیق بخش روش نزدیک شدن به هدف اصلی علم و تکرار پذیر بودن مطالعه را نوید می ­دهد. پس، در گزارش دقیق و مفصل این بخش کوشا باشید.

شرکت­ کنندگان (و طرح پژوهش)

4.     در بخش شرکت ­کنندگان (و طرح پژوهش) هیچ گونه نتیج ه­ای را بیان نکنید.

5.     ابتدا مشخصات شرکت­ کنندگان را ذکر کنید. این که چه کسانی و در کل چه تعدادی انتخاب شده ­اند و تا حد ممکن ویژگی­ های اصلی جمعیت­شناختی شرکت­ کنندگان بیان شود. این اطلاعات کلی امکان می­ دهد که این مطالعه با سایر مطالعات مقایسه شود و تلاش ­ها­ برای تکرار پژوهش را ممکن می ­سازد.

6.     شرکت­ کنندگان بر اساس تعداد هر جنس، گروه قومی/ نژادی، ملیت، میانگین یا دامنه سنی، سطح تحصیلات، وضعیت اقتصادی- اجتماعی، نوع آسیب شناسی ­ها و غیره توصیف شوند.

7.     از ذکر واژه آزمودنی به جای شرکت­ کنندگان انسانی جداً خودداری شود.

8.     نحوه انتخاب شرکت­ کنندگان و داوطلب بودن یا نبودن آنها توضیح داده شود. همچنین، تمام کنترل­ هایی که برای جلوگیری از اریب انتخاب افراد صورت گرفته باید ذکر شود.

9.     شیوه­ های نمونه­ گیری استفاده شده باید توصیف شود، چون که اعتبار و روایی­ این شیوه­ ها معرف بودن نمونه را مشخص می­ کند. همچنین، شرایط تعمیم پذیری نتایج را تعیین می­ کند.

10.  اگر پژوهش از نوع آزمایشی است، نحوه دستکاری متغیر(های) مستقل و شیوه کنترل متغیرهای مزاحم برای شکل­ گیری گروه ­های کاربندی و اگر غیر آزمایشی است نحوه طبقه­ بندی صورت گرفته یا انتخاب گروه ­های از قبل شکل گرفته دقیقاً تشریح شود. برای طرح های پیمایشی و همبستگی ذکر نوع مطالعه در ابتدا یا انتهای توصیف مشخصات شرکت­ کنندگان کفایت می­ کند.

11.  انتساب شرکت­ کنندگان به شرایط مختلف (سطوح متغیر مستقل) باید بر اساس شیوه­ های استفاده شده و تعداد اختصاص داده شده به هر موقعیت توصیف شود.

12.  تعداد افرادی که در هر موقعیت مطالعه ریزش داشتند، همراه با دلایل واضح برای کناره­ گیری آنها و احتمال معرف بودن افرادی که باقی مانده­ اند باید مشخص شود.

ابزار (یا اندازه ­ها)

13.  بخش دوم قسمت روش، ابزار جمع ­آوری داده­ ها و/ یا تکالیف انجام شده یا تجهیزات/ وسایل به کار برده شده در مطالعه است. این قسمت با واژه ابزار مشخص م ی­شود.

14.  ابزار، وسایل و تجهیزات و مواد و مطالب استفاده شده در مطالعه باید توصیف شوند و دلایل انتخاب آنها توضیح داده شود.

15.  به جای نام تجاری از اسم اصلی (generic) مواد استفاده کنید. وسایل و تجهیزات و آزمون ­های تخصصی نیز باید بر اساس نام شرکت سازنده، شماره مدل و آدرس مشخص شود. برای مثال، در برخی مطالعات که از رایانه استفاده شده است، نوع، ویژگی ­ها و تعداد آنها ذکر شود.

16.  به هنگام توصیف وسایل پیچیده یا سفارشی، سعی کنید آنها را با تصاویر نمایش دهید.

17.  ابزار استفاده شده معمول می­ توانند شامل پرسشنامه، مشاهده، مصاحبه، مقیاس ­های درجه­ بندی و آزمون­ها باشند. در گزارش ابزار استفاده شده ابتدا این ابزار توصیف شوند، سپس شیوه نمره­ گذاری آنها ذکر شود و در پایان ویژگی ­های روانسنجی (نظیر اعتبار و روایی) آنها نوشته شود.

18.  برای حفظ یکپارچگی و سهولت انتقال مطالب به خوانندگان واژه لاتین reliability را اعتبار و واژه لاتینvalidity  را روایی ترجمه فرمایید.

19.   اگر ابزار استفاده شده استاندارد است سعی شود میانگین و انحراف استاندارد آن بر حسب گروه هدف مورد مطالعه ذکر شود.

20.  باید همه ویژگی­ های مربوطه آزمایشگاه یا موقعیت­ های میدانی (جایی که مطالعه در آن انجام گرفته است) با جزئیات کامل برای امکان تکرارپذیری، توصیف شوند.

 

شیوه­ ی اجرا

21.  در قسمت شیوه­ ی اجرا باید هر عملی را که قبلاً توصیف نشده و پژوهشگر (ان) دیگر برای تکرار مطالعه به دانستن آن نیاز دارند توصیف شود. ترتیب خاص گام­ های برداشته شده برای مطالعه، نحوه آموزش پرسشگران (یا آزمونگران یا آزمایشگران) زمانبندی پژوهش، دستورالعمل داده شده به شرکت­ کنندگان و اطلاعات اولیه داده شده به آنها درباره هدف پژوهش و یا نحوه اجرای مطالعه (اجرا فردی بوده یا گروهی، طول مدت زمان اجرا، مکان اجرا و مواردی از این قبیل) نکاتی است که در این قسمت بیان می ­شود.

22.  آنچه توسط پژوهشگر و شرکت­ کنندگان از اولین برخوردشان تا ارتباط و تماس­ های پایانی انجام شده، باید مرحله به مرحله گزارش شود و اطلاعات کافی برای تکرارپذیری مطالعه مهیا شود.

23.  معیارهای اخلاقی حرفه ­ای و قانونی پیروی شده و ابزاری که از طریق آنها تبعیت از این معیارها سنجیده می ­شود ذکر شود.

24.  مشوق ­هایی که به انسان­ها برای قدردانی از شرکت در پژوهش داده شده باید مشخص شود.

25.  طرح پژوهش استفاده شده در مطالعه باید به شیوه ­ای موجز مشخص شود. برای مثال: این مطالعه از یک طرح عاملی آمیخته 2 ×3× 2 با اندازه های مکرر روی آخرین عامل (همچنین هر عامل از طریق نام و هر سطح از طریق ارزش خود مشخص شود) استفاده کرد. اگر طرح پیچیده است و توصیف آن طولانی است، در زیر قسمت جداگانه ­ای قرار بگیرد.

26.  مراحل انجام تکالیف (در صورت وجود) به گونه سلسله مراتبی و مرحله ­وار بیان شود.

27.  در گزارش مطالعه­ ی موردی و مطالعه ­ی تک آزمودنی قسمت روش باید شامل روش انتخاب و اجرای کاربندی، عوامل مربوط به درمانگر و طرح پژوهش باشد.

28. به طور کلی، مقدار حجم مطالب نوشته شده در بخش روش بین %25 تا  %30 از کل حجم خلاصه مبسوط را تشکیل می­دهد.

 

 


             نتایج

(یافته ­های پژوهش همراه با جدول­ ها و شکل­ های ضروری)

  1. ­اگر ضرورتی برای عنوان­بندی این بخش احساس شد، متغیرهای وابسته باید زیر عنوان ­ها را تشکیل دهند و نه گزاره­ ها. بدین منظور، هر متغیر وابسته ابتدای جمله قرار گیرد و با علامت دو نقطه : از عبارت­ های توصیف ­کننده خود جدا شود.
  2. فقط نتایج را به صورت عینی گزارش کنید. یعنی، آنها را تبیین و تفسیر نکنید.
  3. ابتدا باید یافته ­های اصلی با توجه به مسأله و فرضیه ­های پژوهش ارائه شود. باید نوع تحلیل­ های آماری که برای آزمون هر یک از فرضیه های پژوهشی استفاد شده است، همراه با این که در هر مورد آیا تحلیل داده ­ها فرضیه را حمایت کرده یا نه، بیان شود.
  4. سپس باید یافته­ های ثانوی ارائه شود. برای مثال، نتایج غیر منتظره، مقایسه ­های خاص میان سطوح چندگانه متغیرهای مستقل، اثرهای متقابل مرتبه بالاتر، و همچنین هر نوع یافته ­ای که به طور مستقیم به فرضیه ­های پژوهشی مرتبط نیستند.
  5. آماره ­های توصیفی باید همیشه اندازه و جهت اثرها را نشان دهند.
  6.  اندازه­ های گرایش مرکزی (میانگین، میانه یا نما) باید همراه با اندازه­ های پراگندگی (برای مثال، انحراف استاندارد، خطای استاندارد میانگین، واریانس یا دامنه تغییرات) باشد. همچنین، داده ­های خام نباید ارائه شود، مگر آن که مطالعات تک- آزمودنی باشد یا قصد ارائه مثالی را داشته باشید.
  7. آماره ­های استنباطی باید شامل ارزش عددی محاسبه شده آزمون معناداری آماری (برای مثال، تحلیل های واریانس یا آزمون F؛ آزمون t؛ آزمون کای دو)، درجات آزادی در تحلیل و مقدار دقیق سطح معناداری باشد.
  8. مفید و سودمند است تا هم احتمال­ های پسین (ارزش دقیق به دست آمده در مطالعه، برای مثال، 03/0 > p) و هم احتمال پیشین (ارزش انتخاب شده قبلی برای رد فرض صفر مبنی بر این که عوامل شانسی به تنهایی مسبب هر نوع تفاوت به دست آمده در ارزش ­های متغیر وابسته تحت شرایط متغیر مستقل هستند) گزارش شود.
  9. آزمون­ های معناداری آماری از اندازه نمونه تأثیر می ­پذیرند، و اندازه ­هایی از اعتبار اثر، نه میزان اثر، هستند.
  10. اندازه ­های میزان اثر، که به اندازه نمونه وابسته نیستند، گزارش شوند. ذکر فاصله اطمینان نیز خالی از لطف نیست. برای نمونه، چند مورد رایج از گزارش نتایج آزمون­ های آماری همراه این دو شاخص آماری بیان م ی­شود. مؤلفان محترم مقاله ­های پژوهشی سعی نمایند همانند فرمت زیر نتایج را گزارش کنند.

 

F (2،177) = 30/6  ،p = 002/0  ،est  ω2 ≈ 07/0 .

t (177) = 51/3  ، p < 001/0  ،d = 65/0 ،  %95Cl [35/0 95/0،]

R ، 12/0=2F(1 ، 148) = 18/20  ،p< 001/0   ، ،  %95Cl [02/0 22/0،]

  1. در گزارش نتایج مداخلات بالینی سعی شود از شاخص ­های معناداری بالینی، علاوه بر شاخص ­های معناداری آماری و اندازه اثر، استفاده به عمل آید. شاخص تغییر معتبر یا پایدار، رویکرد مقایسه ­های هنجاری و کیفیت زندگی از جمله روش­ های بررسی معناداری بالینی است..
  2. جدول­ ها و شکل ­ها باید جایی استفاده شود که درک مطالب را تسهیل کنند، نه جایی که دقیقاً چند جمله در متن همراه آن بیاید و سپس جدول دیگر و متن دیگر و به همین ترتیب.
  3. به هر جدول و شکل تا حد ممکن در نزدیکی آن به مطالب مرتبط و مناسب در متن اشاره کنید.
  4. جدول ­ها و شکل­ ها به عنوان مکمل متن خدمت می­ کنند؛ آنها نمی ­توانند تمام کار ارتباط را خودشان انجام دهند.
  5. جدول­ ها بهترین وسیله برای نشان دادن میانگین ­ها، انحراف استانداردها، و همبستگی ­ها؛ برای نمایش دادن اثرهای اصلی متغیرهای مستقل؛ و برای خلاصه کردن تحلیل­ های آماری استنباطی هستند.
  6. اگر تحلیل عاملی اکتشافی و یا مدل­ یابی معادلات ساختاری مبنای تحلیل داده­ ها است صرفاً جدول ماتریس (های) همبستگی یا کوواریانس و مدل اصلی گزارش شود. بر روی پیکان ­های مدل ضرایب (و مقدار آماره t داخل پرانتز) ذکر شود. شاخص ­های نیکویی برازش در متن نتایج گزارش شود.
  7. نباید هر نتیجه ­ای را که شامل عدد است به صورت جدول یا شکل نمایش دهید. لذا از آوردن جدول­ های غیر ضروری نظیر جدول آزمون های آماری  t، F، رگرسیون و غیره به صورت جداگانه جداً خودداری شود.
  8. شکل­ ها بهترین وسیله برای نمایش دادن اثرهای متقابل متغیرهای مستقل و برای مقایسه ­های کلی هستند، اما آنها از دقت کمتری نسبت به جدول برخوردارند.
  9. در مطالعات تک آزمودنی ارائه شکل (نمودار) نتایج کفایت می­ کند. از آوردن جدول خودداری شود.
  10. به گونه کلی، واژه­ ی جدول برای جدول­ ها و واژه ­ی شکل برای سایر موارد (نظیر نمودار، عکس، تصویر و . . .) استفاده می­ شود. در صورت استفاده از جدول و شکل لازم است مطابق سبک APA ، عنوان جدول در بالا و عنوان شکل در پایین آن درج گردد. لازم به ذکر است که در عنوان جدول ابتدا نوشته می­ شود جدول 1  و در زیر آن عنوان نوشته می ­شود. ضمنا جدول شماره 1 نادرست است. در عنوان شکل، ابتدا نوشته می شود شکل 1. و در ادامه عنوان نوشته می­ شود و با یک نقطه از همدیگر مجزا می­ شود. ضمنا شکل شماره 1 نادرست است.
  11. شیوه­ ی ارایه جدول ­ها به سبک APA باشد؛ هیچ خط عمودی در جدول موجود نباشد و صرفا سه خط افقی در جدول دیده شود، مگر آن که چند جدول با یکدیگر ترکیب شود که در این صورت با یک خط افقی جدول­ ها از یکدیگر جدا می­شوند. نمونه آن در اغلب مقاله ­های لاتین به سبک APA دیده می­شود.
  12. واژه­ های اختصاری و نمادهای استاندارد را برای ارائه نتایج به کار ببرید.
  13. هیچگاه جمله را با عدد شروع نکنید. اگر ضرورت داشت عدد را به صورت حروف ( 5 را پنج) بنویسید.
  14. در نوشته ­های علمی بعضی از واژه ­ها ممکن است معنای آماری خاصی داشته باشند به همین جهت در به کار بردن این واژه­ ها (نظیر Significant معناداری یا Random تصادفی و نه اتفاقی) دقت کنید.
  15. به طور کلی، این قسمت  %15 درصد از حجم خلاصه مبسوط را تشکیل دهد.

 

بحث

 

1.     قسمت بحث بخشی از مقاله است که تفسیر و ارزشیابی نتایج را در بر می ­گیرد. باید این تفسیر و ارزشیابی­ ها با مسأله و فرضیه ­های پژوهشی ارائه شده در مقدمه مرتبط باشند.

2.     در این قسمت مؤلف (ان) اختیار به نسبه آزاد دارد تا بحث را به میل خود تدوین و سازماندهی کند، امّا به خاطر داشته باشید که تمرکز باید روی مهمترین یافته ­ها در خصوص مسأله و فرضیه ­های پژوهش باشد.

3.     گمانه زنی ­ها در این قسمت مناسب است، اما آنها باید به وضوح مشخص باشند. همچنین آنها باید به نسبه کم و مختصر باشند و ارتباط منطقی شان با داده ­های تجربی یا با تئوری­ ها باید با جزئیات کامل تشریح شود.

4.     ساختار اصلی بحث عبارتند از: (1) آیا داده ­ها از فرضیه­ ها حمایت می ­کنند؟ یعنی، بررسی اجمالی نتایج پژوهش؛ (2) چگونه مطالعه به حل مسأله پژوهش کمک می­ کند؟ یعنی، تبیین و تفسیر یافته ­ها؛ (3) چه نتیجه ­گیری­ های کلی و تلویحات ضمنی (تئوریکی، کاربردی و یا روش­ شناختی) وجود دارد که می­ تواند از مطالعه استخراج شود؛ یعنی، مطالعه چه مشارکت و سهمی در پیشبرد دانش فعلی دارد و چگونه با بدنه دانش فعلی سازگار است؟ و (4) چه شرایطی وجو دارند که تعیمیم­ پذیری یافته ­ها را با دشواری مواجه می­ سازد (محدودیت ­ها) و چه راه حل ­هایی برای غلبه بر این محدودیت­ ها توصیه می ­شود (پیشنهادها). خوانندگان در این قسمت مقاله خواهان پاسخ­ های روشن، بدون ابهام و مستقیم به این سوال ­ها هستند.

5.     نخست، بحث را با جمله سرراست و مستقیمی در این باره شروع کنید که آیا نتایج از فرضیه­ ها حمایت می­ کنند یا نه. (نکته: می ­توان قبل از این جمله یک بار دیگر هدف اصلی پژوهش را ذکر کرد). سپس، هر نوع ضرورت و تبیین ­های احتمالی، به خصوص در مورد یافته ­های غیر معمول، را بیان کنید.

6.     مشابهت­ ها و تفاوت­ های بین نتایج این پژوهش و مطالعات مرتبط، به ویژه مواردی که در مقدمه نقل شده است، را بیان کنید. پس، تبیین­ های احتمالی همسویی و ناهمسویی نتایج مطالعه با مطالعات دیگران فراموش نشود. این یکپارچگی در تفسیر یافته ­ها در ارزشیابی روایی نتایج کمک می­ کند.

7.     نتایج را با واژه­ های متفاوت دوباره در این قسمت تکرار نکنید. باید نتایج را با توجه به مسأله پژوهش تفسیر کنید. همچنین، یافته ­های جدید را در مقایسه با یافته ­های دیگران تفسیر کنید.

8.     نتایج آماری غیرمعنادار را باید پذیرفت. آنها صرفاً ناکامی پژوهشگر را در نشان دادن اثر معتبر یا روابط ممکن بین متغیرها مطالعه بیان می­ کنند. سعی نکنید آنها را به هر طریق ممکن توجیه کنید.

9.     نتایج پیش­ بینی شده و پیش­ بینی نشده را برای به دست آوردن معنا و اصول کلی با یکدیگر ادغام کنید.

10.  از طریق بررسی تبیین­ های احتمالی جایگزین نتایج (برای مثال، کنترل ناکافی متغیرهای مزاحم) قسمت بحث را نتیجه­ گیری کنید. سپس به طور خلاصه راهی را برای بهبود مطالعه بیان کنید؛ و سرانجام، هر نوع ایده­ای را برای بسط دادن پژوهش در مطالعات آینده ذکر کنید.

11.  مشخص کنید که چگونه ممکن است متغیرهای مزاحم بهتر کنترل شوند و آنچه به طور بالقوه ارزشمند است با متغیرهای مستقل و وابسته، و تغییرات سودمند ممکن در جامعه (های) شرکت­ کنندگان اصلاح شود مشخص شود.

12.  محدودیت­ های مطالعه، برای مثال، محدودیت­های روش شناختی اگر آنها ممکن است تاثیر معناداری روی نتایج داشته باشند، را نیز بحث کنید. به هر حال، روی کاستی ­ها اردو نزنید، مگر این که دلیل مستند خیلی خوبی برای فکر کردن در این باره وجود داشته باشد.

13.  در بیان محدودیت ­های به مواردی اشاره شود که در ارتباط با یافته ­ها است و تعمیم­ پذیری آنها را با اشکال مواجه می ­سازد. گرفتاری ­های پژوهشگر در این قسمت جایگاهی ندارد.

14.  پیشنهادهای ارائه شده در راستای حل محدودیت­ ها و به خصوص قابل اجرا باشند.

15.  به طور کلی، این قسمت بین  %20  تا %25 از حجم خلاصه مبسوط را تشکیل دهد. اگر قسمت روش %30 حجم مطالب را شامل شد این قسمت %20 حجم را شکل خواهد داد.

 

منابع

(حداکثر 15 منبع، اول منابع فارسی بعد غیرفارسی)

1.     منابع به معنای این نیست که همه آنچه که در پایگاه­ های اطلاعاتی وجود دارد در اینجا آورد شود. به راستی، منابع باید بر اساس ارتباط و تناسب خاص­ شان با پژوهش در حال گزارش خردمندانه انتخاب شوند.

2.     در متن خلاصه مبسوط سعی شود حداکثر از 15 منبع استفاده شود. این منابع باید مرتبط­ ترین و تا حد امکان جدیدترین منابع در مورد موضوع مورد مطالعه شما باشد. و فقط این 15 منبع که در تدوین مقاله از آنها استفاده شده است در فهرست منابع ذکر شود. پس در گزینش منابع معتبر، علمی، مرتبط، جدید و جامع کوشا باشید.

3.     نکته: در کنگره های قبلی مشاهده شده است که برخی از مؤلفان محترم در متن اصلی مقاله از منابع زیادی استفاده کرده­ اند و در انتها فقط 15 مورد از آنها را ذکر کرده ­اند. این خلاف رویه­ های علمی است. بهتر است و مؤلفان کوشش کنند که در سراسر خلاصه مبسوط حداکثر از 15 منبع مرتبط­ تر و جدیدتر استفاده کنند و در انتهای خلاصه مبسوط همین 15 مورد را گزارش کنند.

4.     در فهرست منابع، منابع بر اساس حروف الفبا (فارسی و غیر فارسی جداگانه) فهرست شوند.

5.     در خصوص نحوه نگارش فهرست منابع انتهایی خلاصه مبسوط به جدول 1 مراجعه نمایید. یک شکل و چندین جدول راهنما نیز در زیر ارائه شده است.

6.     این قسمت همراه با عنوان و نام مؤلف (ان)  %5 از حجم کل مطالب را تشکیل دهد.

 

جدول1

نحوه تنظیم و نگارش فهرست چند منبع مهم

نوع منبع

چگونگی نگارش

مقاله در مجلات چاپی

نام خانوادگی و نام نویسنده یا مؤلفان. (سال انتشار). عنوان مقاله. نام نشریه، دوره، شماره، و صفحات. فقط نام نشریه و دوره (Volume) ایتالیک شود.

مقاله زیر چاپ

نام خانوادگی و نام  مؤلف یا مؤلفان. (زیر چاپ). عنوان مقاله. نام نشریه. فقط نام نشریه ایتالیک شود.

کتاب (تالیف)

نام خانوادگی و نام  مؤلف یا مؤلفان. (سال انتشار).  عنوان کتاب. مکان نشر: ناشر. فقط عنوان کتاب ایتالیک شود.

کتاب (ترجمه) 

نام خانوادگی و نام  مؤلف یا مؤلفان. (سال انتشار). عنوان کتاب. نام و نام خانوادگی مترجم/ مترجمان (تاریخ انتشار اثر ترجمه شده). مکان نشر: ناشر. فقط عنوان کتاب ایتالیک شود.

کتاب ویراست شده

نام خانوادگی و نام  ویراستار یا ویراستارن (ویراست شده). (سال انتشار). عنوان کتاب. مکان نشر: ناشر. فقط عنوان کتاب ایتالیک شود.

دانشنامه­ ها و فرهنگ ­ها

نام خانوادگی و نام (ویراستار یا ویراستاران). (سال انتشار). نام دانشنامه یا فرهنگ. مکان نشر: سال انتشار. فقط نام دانشنامه یا فرهنگ ایتالیک شود.

کتاب بدون مولف یا ویراستار

عنوان کتاب (ویراست). (سال). مکان نشر: ناشر. فقط عنوان کتاب ایتالیک شود.

کتاب حاوی چکیده یا خلاصه مقاله ­ها

نام خانوادگی و نام مؤلف یا نویسندگان. (نام ماه به حروف و سال). عنوان چکیده یا خلاصه. عنوان کتاب. مکان نشر: ناشر. فقط عنوان کتاب ایتالیک شود.

سازمان یا نهاد منتشر کننده

نام سازمان یا نهاد. (سال انتشار). عنوان کتاب یا کار. مکان نشر: ناشر. فقط عنوان کتاب یا کار ایتالیک شود.

مجموعه مقالات یا فصل کتاب

نام خانوادگی و نام  مؤلف یا مؤلفان.(سال انتشار).  عنوان فصل. در نام و نام خانوادگی ویراستار  یا ویراستاران (ویراست شده.)، عنوان کتاب (صص xxx- xxx). مکان نشر: ناشر. فقط عنوان کتاب ایتالیک شود.

رساله ­ها یا

پایان ­نامه ­ها

نام خانوادگی و نام مؤلف. (سال). عنوان رساله یا پایان ­نامه. رساله دکتری (پایان نامه کارشناسی ارشد) منتشر نشده. نام دانشکده. نام دانشگاه. فقط عنوان رساله یا پایان ­نامه ایتالیک ­شود.

پروژه­­ های پژوهشی

نام خانوادگی و نام مؤلف یا نویسندگان. (سال انتشار). عنوان پروژه. مکان نشر: ناشر. فقط عنوان پروژه ایتالیک شود.

صفحه وب

نام خانوادگی و نام  مؤلف یا مؤلفان.(سال انتشار).  عنوان کار. بازیابی شده در ماه، روز، سال از منبع URLs. فقط عنوان کار ایتالیک شود.

مجلات اینترنتی

نام خانوادگی و نام  مؤلف یا مؤلفان. (سال انتشار). عنوان مقاله. نام نشریه، دوره (شماره)، و صفحات. بازیابی شده در ماه، روز، سال از منبع URLs. فقط نام نشریه و شماره ایتالیک شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

جدول 2

شمای سر عنوان­ های خلاصه مبسوط

 

 

 

 

جدول 3

اندازه­ ی قلم در جاهای مختلف متن

 

عنوان مقاله

نام و نام خانوادگی مؤلف (ان)

وابستگی سازمانی مؤلف (ان) با ذکر شماره­

 

 

کاربردها

اندازه

 

 

عنوان مقاله

اسامی مؤلفان

مشخصات مؤلفان

عنوان بخش اصلی

عنوان زیر بخش

چکیده

متن اصلی

جدول ­ها و شکل ­ها

پانویس

منابع

14 pt Bold

12 pt

10 pt

12 pt Bold

10 pt Bold

10 pt

12 pt

10 pt

10 pt

10 pt

 

 

 

 

مقدمه

(لازم به ذکر واژه مقدمه نیست)

روش

شرکت­ کنندگان و طرح پژوهش

ابزار

شیوه اجرا

نتایج

بحث

سپاسگزاری: (در صورت لزوم)

منابع

 

 

 

 
                 

 

 

جدول 4

میانگین ­ها (ستون 1)، انحراف استانداردها (ستون 2)، اعتبارها (قطر) و همبستگی ­های (زیر قطر) متغیرها

متغیرها       

M

SD

1

2

3

4

1. افسردگی

59/4

00/1

88/0

 

 

 

2. اضطراب

48/3

90/0

59/0

90/0

 

 

3. شادکامی

90/2

76/0

72/0-

27/0-

79/0

 

4. خودکارآمدی

57/3

84/0

15/0-

57/0-

66/0

87/0

 

نکات مورد توجه

             مقاله اصیل و پژوهشی بوده و پیش از این در جایی به چاپ نرسیده و یا ارائه نشده باشد.

             مسئولیت محتوای علمی مقاله بر عهده مؤلف (ان) است.

             در متن مقاله تمام اصول و قواعد نگارشی رعایت شود. برای مثال علامت­ های نقطه، ویرگول و نقطه ویرگول به واژه­ ی قبل خود می­ چسبند و واژه ­ی بعد با یک فاصله از آنها نوشته می شود. همچنین علامت پرانتز باز به واژه­ ی بعدی (و علامت پرانتز بسته به واژه­ ی قبلی خود) می­ چسبند و به ترتیب واژه­ ی قبل از و بعد از آن با یک فاصله نوشته می­ شود.

             اسامی داخل متن همه فارسی باشد. تنها اسامی افرادی که در فهرست منابع موجود نیست در متن و در داخل پرانتز به صورت لاتین نوشته شود.

             واژه­ های اصلی و مهم مقاله و اسامی مکان­ ها یا مواد خاص در متن  و روبروی واژه­ ی مربوط (و داخل پرانتز)  به صورت لاتین نوشته شود. از پانویس کردن واژه ­ها جداً خودداری فرمائید.

             موارد استنادی در داخل متن به صورت (نام خانوادگی، سال اثر) آورده شود.

             بار دیگر یادآور می­ شود که به استثنای یادداشت­ های مؤلف  (ان) در صفحه نخست خلاصه مبسوط هیچ گونه پانویسی نداشته باشد.

             خلاصه مبسوط حتماً در دو فرمت هم Word و هم PDF به دبیرخانه کنگره ارسال شود.